Przestrzeń dla przyrody Część 5) Zielone gminy - stawiając na bioróżnorodność

Przestrzeń dla przyrody Część 5) Zielone gminy - stawiając na bioróżnorodność

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej ogłasza nabór wniosków o dofinansowanie w ramach programu priorytetowego „Przestrzeń dla przyrody Część 5) Zielone gminy - stawiając na bioróżnorodność”.

• Cel programu

Wsparcie procesu tworzenia nowych lub powiększania istniejących obszarów objętych najwyższymi formami ochrony przyrody: parkami narodowymi i rezerwatami przyrody, poprzez dofinasowanie realizacji działań komplementarnych.

• Nabór wniosków o dofinansowanie dotyczy następujących rodzajów przedsięwzięć:

Przedsięwzięcia realizowane wyłącznie na terenie gmin lub miast na prawach powiatu, na terenie których od roku 2024 utworzono lub powiększono park narodowy lub rezerwat przyrody, obejmujące komponenty wybrane spośród następujących rodzajów działań:

1. ograniczenie antropopresji wynikającej z ruchu turystycznego, poprzez budowę lub modernizację infrastruktury mającej na celu jego ukierunkowanie;
2. ochrona i rozwój zielonej i niebieskiej infrastruktury[[1]](#_ftn1);
3. ochrona pomników przyrody;
4. promocja walorów przyrodniczych gmin oraz budowanie zielonych kompetencji[[2]](#_ftn2) w ramach lokalnych społeczności – do 25% kosztów kwalifikowanych przedsięwzięcia;

• Podstawowe warunki i wymagania:

1. koszty wchodzących w zakres przedsięwzięć działań, których bezpośrednim celem jest gospodarcze wykorzystanie pozyskanego drewna poprzez jego sprzedaż, są niekwalifikowane;
2. nie będą kwalifikowane nasadzenia roślin uznanych za inwazyjne gatunki obce[[3]](#_ftn3);
3. nie będą kwalifikowane koszty wykonania nawierzchni nieprzepuszczalnych ścieżek, szlaków, parkingów itp.[[4]](#_ftn4);
4. wymagania dla działań z zakresu ukierunkowania ruchu turystycznego:

1. planowany przebieg szlaku turystycznego powinien uwzględniać ograniczenie antropopresji na cenne przyrodniczo gatunki i siedliska;
2. w przypadku odcinków szlaków oraz obiektów małej architektury położonych w granicach rezerwatów przyrody, parków narodowych lub innych obszarów chronionych, zaplanowane działania muszą uzyskać akceptację właściwych organów ochrony przyrody;
3. zastosowane rozwiązania powinny zapewnić ograniczenie degradacji środowiska przyrodniczego w miejscach przemieszczania się i wypoczynku osób zwiedzających;
4. zastosowane zostaną – jako podstawowe - materiały pochodzenia naturalnego np. drewno, kruszywo itp.
5. planowane elementy małej architektury powinny wpisywać się w miejscowy krajobraz przyrodniczo-kulturowy;
6. planowana inwestycja powinna zapewniać dostępność osobom ze szczególnymi potrzebami;[[5]](#_ftn5)

1. wymagania dla działań z zakresu zielonej i niebieskiej infrastruktury:

1. zastosowane zostaną rozwiązania oparte na naturze (ang. Nature-Based Solutions)[[6]](#_ftn6)
2. zastosowane zostaną rozwiązania zwiększające naturalną retencję wód opadowych i roztopowych lub spowalniające ich spływ;
3. zastosowane zostaną rozwiązania wspierające ochronę owadów zapylających, ptaków lub nietoperzy (np. łąki kwietne, rośliny nektarodajne, pyłkodajne lub jagododajne, budki lub platformy lęgowe dla ptaków, budki dla nietoperzy itp.);
4. koszt wykonania elementów służących udostępnieniu terenów zielonych (np. ścieżki, ławki, mostki itp.) nie może przekroczyć 40% łącznych kosztów działań mających na celu ochronę i rozwój zielonej i niebieskiej infrastruktury;
5. planowane elementy małej architektury powinny wpisywać się w miejscowy krajobraz przyrodniczo-kulturowy;
6. planowana inwestycja powinna zapewniać dostępność osobom ze szczególnymi potrzebami[[7]](#_ftn7).

1. wymagania dla działań z zakresu promocji walorów przyrodniczych gmin i budowania zielonych kompetencji:

1. należy określić grupę docelową oraz tematykę i zakres merytoryczny zaplanowanych działań edukacyjnych;
2. zaplanowane narzędzia edukacyjne powinny być odpowiednio atrakcyjne, spójne i adekwatne do zidentyfikowanych potrzeb grupy docelowej;
3. należy przewidzieć działania informacyjno-edukacyjne o charakterze trwałym (np. tablice informacyjne, aplikacje, spoty, strony www);
4. należy przewidzieć działania mające na celu budowanie zielonych kompetencji wśród lokalnych społeczności.

• Beneficjenci

Beneficjentami uprawnionymi do złożenia wniosków w naborze są:

1. gminy i miasta na prawach powiatu, na terenie których od roku 2024 utworzono lub powiększono park narodowy lub rezerwat przyrody;
2. powiaty, na terenie których od roku 2024 utworzono lub powiększono park narodowy lub rezerwat przyrody;
3. parki narodowe, które od 2024 r. zostały utworzone lub powiększone;

Beneficjent może realizować przedsięwzięcie wspólnie z partnerami, takimi jak: związki jst, jednostki organizacyjne działające w imieniu jst, podmioty świadczące usługi publiczne w ramach realizacji obowiązków własnych jst, Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe, Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, urzędy morskie, parki narodowe, parki krajobrazowe i zespoły parków krajobrazowych, pozarządowe organizacje ekologiczne, regionalne dyrekcje ochrony środowiska, uczelnie.

• Alokacja

Środki krajowe (NFOŚiGW): 40 mln zł

• Formy dofinansowania

Dofinansowanie udzielane będzie w formie dotacji.

• Intensywność dofinansowania

Poziom bezzwrotnego dofinansowania do 95% kosztów kwalifikowanych.

• Warunki ogólne jakie należy łącznie spełnić, aby ubiegać się o dotację w ramach programu priorytetowego „Przestrzeń dla przyrody Część 5) Zielone gminy - stawiając na bioróżnorodność”

1. W przypadku, gdy dofinansowanie stanowi pomoc publiczną, będzie ono udzielane zgodnie z regulacjami dotyczącymi pomocy publicznej
2. w przypadku przedsięwzięć realizowanych przez parki narodowe oraz powiaty, wszystkie działania w ramach tych przedsięwzięć muszą być zlokalizowanie wyłącznie na terenie gmin lub miast na prawach powiatu, na terenie których od roku 2024 utworzono lub powiększono park narodowy lub rezerwat przyrody;
3. przedsięwzięcia realizowane w ramach programu priorytetowego na terenie danej gminy lub miasta na prawach powiatu przez różnych beneficjentów (gmina, powiat, park narodowy) muszą być komplementarne względem siebie oraz obejmować zakres rzeczowo-finansowy wykluczający możliwość podwójnego finansowania;
4. maksymalna kwota dofinansowania dla danego beneficjenta ustalana jest następujący sposób:

1. dla gmin i miast na prawach powiatu oraz powiatów, jako iloczyn kwoty 2 000 zł i łącznej liczby hektarów nowo utworzonego lub powiększonego parku narodowego (w przypadku powiększenia liczy się liczba hektarów o jaką został powiększony park narodowy) na terenie danej gminy lub miasta na prawach powiatu lub powiatu od 2024 r. oraz iloczyn kwoty 1 000 zł i łącznej liczby hektarów nowo utworzonych lub powiększonych rezerwatów przyrody (w przypadku powiększenia liczy się liczba hektarów o jaką został powiększony rezerwat) na terenie danej gminy lub miasta na prawach powiatu lub powiatu od 2024 r. Wyliczoną kwotę dofinansowania zaokrągla się w górę do pełnych złotych.
2. dla parków narodowych jako iloczyn kwoty 2 000 zł i łącznej liczby hektarów nowo utworzonego lub powiększonego danego parku narodowego (w przypadku powiększenia liczy się liczba hektarów o jaką został powiększony park narodowy) od 2024 r. Wyliczoną kwotę dofinansowania zaokrągla się w górę do pełnych złotych.

1. dofinansowanie będzie wypłacone w formie zaliczki lub refundacji.

• Terminy i sposób składania wniosków:

Wnioski w naborze ciągłym składać można od dnia 01.10.2026 r. do 30.06.2028 r.

Przygotowane wnioski należy składać w wersji elektronicznej przez Generator Wniosków o Dofinansowanie („GWD”), a w przypadku braku podpisu elektronicznego, oprócz przesłania wersji elektronicznej należy złożyć wygenerowany przy użyciu GWD:

• wydruk wniosku, zawierający na pierwszej stronie kod kreskowy,
• oświadczenia podpisane zgodnie z zasadami reprezentacji wnioskującego,

bezpośrednio w kancelarii NFOŚiGW od poniedziałku do piątku w godzinach 730 –