Czy Twoje gospodarstwo ma potencjał edukacyjny ?

Utworzenie zagrody edukacyjnej nie zawsze musi zaczynać się od rozbudowanej infrastruktury i dużych inwestycji. Pierwszym krokiem powinno być przyjrzenie się posiadanym zasobom gospodarstwa: prowadzonym uprawom, hodowanym zwierzętom, zabudowaniom, wykorzystywanym narzędziom, lokalnym tradycjom, a także wiedzy, doświadczeniu i umiejętnościom gospodarzy.

**Co może być zasobem edukacyjnym gospodarstwa?**

Potencjał do prowadzenia zajęć może kryć się w wielu codziennych czynnościach, które dla gospodarza są czymś zwyczajnym, a dla odwiedzających, szczególnie dzieci i młodzieży, mogą być zupełnie nowym doświadczeniem.

Podstawą programu edukacyjnego mogą być między innymi:

• uprawa zbóż, warzyw, owoców, ziół lub roślin ozdobnych;
• hodowla i pielęgnacja zwierząt gospodarskich;
• prowadzenie pasieki i pozyskiwanie produktów pszczelich;
• przygotowywanie pieczywa, serów, przetworów i innych produktów;
• prace wykonywane w gospodarstwie w poszczególnych porach roku;
• tradycyjne narzędzia, maszyny i zabudowania gospodarskie;
• rękodzieło, dawne zawody oraz lokalne zwyczaje;
• walory przyrodnicze i krajobrazowe otoczenia gospodarstwa;
• wiedza dotycząca ekologii, ochrony środowiska i świadomego wyboru żywności.

Nie każde gospodarstwo musi oferować takie same zajęcia. Najbardziej wiarygodna i interesująca oferta powstaje wtedy, gdy wynika z jego rzeczywistego profilu oraz zainteresowań i umiejętności gospodarzy.

**Od zasobu do programu zajęć**

Samo posiadanie zwierząt, sadu, ogrodu czy zabytkowych narzędzi nie tworzy jeszcze programu edukacyjnego. Trzeba zastanowić się, czego uczestnicy mogą się dzięki nim nauczyć oraz w jaki sposób zostaną zaangażowani w zajęcia.

Przykładowo:

• uprawa zbóż może stać się podstawą programu pokazującego drogę „od ziarenka do bochenka”;
• sad może posłużyć do prowadzenia zajęć o odmianach owoców, ich zbiorze i przygotowywaniu przetworów;
• pasieka umożliwia opowiedzenie o życiu pszczół, zapylaniu roślin i powstawaniu miodu;
• ogród ziołowy może być miejscem rozpoznawania roślin oraz przygotowywania naturalnych mieszanek i produktów;
• obecność zwierząt gospodarskich pozwala przybliżyć zasady ich żywienia, pielęgnacji i znaczenia w gospodarstwie;
• stare sprzęty i przedmioty codziennego użytku mogą pomóc opowiedzieć o dawnym życiu i pracy na wsi.

Warto planować zajęcia w taki sposób, aby ich uczestnicy mogli nie tylko słuchać, ale również obserwować, dotykać, próbować i samodzielnie wykonywać wybrane czynności.

Jakie cele powinna realizować zagroda edukacyjna?

Zgodnie z zasadami Ogólnopolskiej Sieci Zagród Edukacyjnych przedsięwzięcie powinno realizować przynajmniej dwa cele edukacyjne spośród następujących obszarów:

• produkcja roślinna;
• produkcja zwierzęca;
• przetwórstwo płodów rolnych;
• świadomość ekologiczna i konsumencka;
• dziedzictwo kultury materialnej wsi, tradycyjne zawody, rękodzieło i twórczość ludowa.

Cele powinny wynikać z przygotowanych programów zajęć i zasobów, którymi rzeczywiście dysponuje gospodarstwo. Dobrze zaplanowana oferta może łączyć kilka obszarów, na przykład produkcję roślinną z przetwórstwem albo opiekę nad zwierzętami z edukacją ekologiczną.

**O czym jeszcze warto pomyśleć?**

Oprócz samego pomysłu na zajęcia należy ocenić, czy gospodarstwo jest przygotowane do przyjmowania uczestników. Warto zwrócić uwagę między innymi na:miejsce do prowadzenia zajęć, również w przypadku niesprzyjającej pogody, bezpieczne poruszanie się uczestników po gospodarstwie; dostęp do zaplecza sanitarnego; możliwość przyjęcia grupy o określonej liczebności; czas potrzebny na przygotowanie i przeprowadzenie zajęć; wiek i potrzeby przyszłych uczestników; materiały, wyposażenie i pomoce potrzebne do realizacji programu; umiejętność zainteresowania grupy i przekazywania wiedzy w przystępny sposób.

**Pytania, które warto sobie zadać**

Osoby rozważające utworzenie zagrody edukacyjnej mogą rozpocząć od odpowiedzi na kilka podstawowych pytań:

1. Co charakterystycznego znajduje się w moim gospodarstwie?
2. Jaką wiedzą i umiejętnościami mogę się podzielić?
3. Jakie czynności uczestnicy mogliby wykonać samodzielnie?
4. Dla jakich grup wiekowych mogę przygotować zajęcia?
5. Jakie dwa lub więcej celów edukacyjnych mogę połączyć w swojej ofercie?
6. Jakiego przygotowania lub wyposażenia brakuje, aby bezpiecznie przyjmować grupy?

Odpowiedzi pomogą ocenić potencjał gospodarstwa i stworzyć pierwszą koncepcję programu zajęć.

Więcej informacji o zasadach funkcjonowania oraz przykładach działających obiektów można znaleźć na stronie [Ogólnopolskiej Sieci Zagród Edukacyjnych](https://zagrodaedukacyjna.pl/).

LGD PROMENADA S 12 planuje nabór wniosków o wsparcie na tworzenie zagród edukacyjnych. Szczegółowe informacje dotyczące zasad, warunków i terminu naboru będziemy publikować na naszej stronie internetowej oraz w mediach społecznościowych.

Materiał informacyjny sfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023 – 2027 Instytucja Zarządzająca Planem Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na 2023 – 2027 – Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi